7 علامت مهم مشکلات ادراری گربه و راهنمای غذای مناسب
در ادامه خواهید خواند:
مشکلات ادراری گربه می‌توانند از التهاب ساده مثانه تا سنگ، کریستال یا انسداد مجرای ادرار متغیر باشند. اگر گربه زیاد به ظرف خاک می‌رود، مقدار کمی ادرار دفع می‌کند، خارج از خاک ادرار می‌کند ، باید این نشانه‌ها را جدی گرفت. مهم‌تر از همه، اگر گربه به‌ویژه گربه نر بارها برای ادرار تلاش می‌کند اما ادراری خارج نمی‌شود یا فقط چند قطره دفع می‌کند، این وضعیت می‌تواند انسداد ادراری و یک اورژانس واقعی باشد و نیاز به مراجعه فوری به دامپزشک دارد. درمان مشکلات ادراری بر اساس علت متفاوت است و از افزایش مصرف آب و کاهش استرس تا دارو، رفع انسداد یا استفاده از غذای درمانی گربه و غذای یورینری با نظر دامپزشک متغیر خواهد بود.
مشکلات ادراری گربه چیست؟
«مشکلات ادراری گربه» مجموعه‌ای از اختلالات مربوط به مثانه و مجرای ادراری را در بر می‌گیرد که می‌توانند علائم مشابهی ایجاد کنند.
از مهم‌ترین علت‌ها می‌توان به التهاب مثانه بدون علت مشخص، سنگ‌های ادراری، پلاگ‌های مجرای ادرار، انسداد و در بعضی موارد عفونت باکتریایی اشاره کرد. در بسیاری از گربه‌هایی که علائم دستگاه ادراری تحتانی دارند، تشخیص نهایی التهاب مثانه بدون علت مشخص است؛ یعنی بعد از بررسی‌های لازم علت دیگری مانند سنگ یا عفونت پیدا نمی‌شود.
به همین دلیل، مشاهده یک علامت مثل خون در ادرار به‌تنهایی مشخص نمی‌کند مشکل دقیقاً چیست. تشخیص درست معمولاً به معاینه دامپزشکی و آزمایش ادرار نیاز دارد و در بعضی موارد تصویربرداری یا آزمایش خون نیز انجام می‌شود.
۷ علامت مهم مشکلات ادراری گربه
۱. زیاد رفتن به ظرف خاک
اگر گربه در فاصله کوتاه چند بار وارد ظرف خاک می‌شود اما هر بار مقدار کمی ادرار می‌کند، این رفتار می‌تواند نشانه التهاب یا تحریک مثانه باشد.
۲. زور زدن هنگام ادرار
گربه ممکن است برای مدت طولانی در حالت دفع بماند و تلاش زیادی برای ادرار کردن داشته باشد. گاهی این رفتار با یبوست اشتباه گرفته می‌شود، در حالی که مشکل اصلی ادراری است.
۳. دفع مقدار کم ادرار
کم‌شدن حجم ادرار، مخصوصاً همراه با زور زدن و رفت‌وآمد مکرر به خاک، باید جدی گرفته شود.
۴. خون در ادرار گربه
خون ممکن است به‌صورت رنگ صورتی یا قرمز در ادرار دیده شود یا فقط در آزمایش ادرار مشخص شود. التهاب، سنگ و سایر مشکلات دستگاه ادراری می‌توانند باعث این علامت شوند.
۵. ادرار خارج از ظرف خاک
گربه‌ای که همیشه از ظرف خاک استفاده می‌کرده ممکن است ناگهان روی فرش، تخت یا نقاط دیگر خانه ادرار کند. این رفتار همیشه «لجبازی» نیست؛ درد و احساس فوریت ادرار می‌تواند باعث شود گربه بیرون از ظرف دفع کند.
۶. لیسیدن زیاد ناحیه تناسلی
درد و سوزش می‌تواند باعث شود گربه ناحیه تناسلی را بیش از حد معمول لیس بزند.
۷. تلاش برای ادرار بدون خروج ادرار
این مهم‌ترین علامت است.
اگر گربه مرتب به خاک می‌رود، زور می‌زند، بی‌قرار است و ادرار خارج نمی‌شود یا مقدار آن بسیار ناچیز است، احتمال انسداد مجرای ادرار وجود دارد. این مشکل به‌خصوص در گربه‌های نر خطرناک‌تر است و می‌تواند به‌سرعت باعث افزایش مواد زائد و اختلالات خطرناک الکترولیتی شود.
در چنین شرایطی منتظر درمان خانگی یا تغییر غذا نمانید و فوراً به دامپزشک مراجعه کنید.
علت مشکلات ادراری گربه چیست؟
علت برای همه گربه‌ها یکسان نیست.
یکی از شایع‌ترین تشخیص‌ها التهاب مثانه بدون علت مشخص است. استرس و تغییرات محیطی می‌توانند در ایجاد یا تشدید این وضعیت نقش داشته باشند. جابه‌جایی خانه، ورود حیوان جدید، تغییر برنامه روزانه یا حتی رقابت بین چند گربه بر سر خاک، غذا یا آب می‌تواند برای بعضی گربه‌ها محرک باشد.
سنگ و کریستال ادراری
مواد معدنی موجود در ادرار می‌توانند در شرایط خاص به شکل کریستال یا سنگ درآیند.
دو نوع مهم سنگ در گربه‌ها استروویت و اگزالات کلسیم هستند. این دو از نظر درمان یکسان نیستند؛ بعضی سنگ‌های استروویت با رژیم درمانی مشخص قابل حل هستند، اما سنگ‌های اگزالات کلسیم با رژیم غذایی حل نمی‌شوند و ممکن است به روش‌های دیگری برای خارج‌کردن نیاز داشته باشند.
پلاگ یا انسداد مجرا
ترکیبی از مواد معدنی، سلول‌ها و مواد پروتئینی ممکن است مجرای ادراری را مسدود کند. گربه‌های نر به دلیل مجرای باریک‌تر، بیشتر در معرض انسداد کامل قرار دارند.
عفونت ادراری
عفونت باکتریایی نیز ممکن است باعث علائم ادراری شود، اما برخلاف تصور رایج، هر گربه‌ای که زیاد ادرار می‌کند یا خون در ادرار دارد الزاماً عفونت ندارد. تشخیص عفونت باید با آزمایش مناسب انجام شود.
تفاوت انواع مشکلات ادراری گربه
مشکلات ادراری گربه یک بیماری مشخص نیستند و چند اختلال مختلف می‌توانند علائمی شبیه به هم ایجاد کنند. به همین دلیل فقط از روی نشانه‌هایی مثل تکرر ادرار یا خون در ادرار نمی‌توان علت را تشخیص داد. جدول زیر مهم‌ترین تفاوت‌ها را نشان می‌دهد:
| نوع مشکل ادراری | علت یا ویژگی اصلی | علائم رایج | میزان خطر | رویکرد درمانی کلی |
|---|---|---|---|---|
| التهاب مثانه گربه | التهاب مثانه؛ در بسیاری از موارد علت مشخصی پیدا نمی‌شود و استرس می‌تواند نقش داشته باشد | تکرر ادرار، زور زدن، خون در ادرار، ادرار خارج از خاک | متوسط؛ در صورت انسداد می‌تواند جدی شود | کاهش استرس، افزایش آب، کنترل درد و درمان طبق نظر دامپزشک |
| کریستال ادراری | تشکیل بلورهای معدنی در ادرار مانند استروویت یا اگزالات کلسیم | تکرر ادرار، درد، خون در ادرار و گاهی بدون علامت واضح | بسته به نوع و میزان کریستال متفاوت است | افزایش آب و رژیم غذایی متناسب با نوع کریستال؛ تشخیص با آزمایش ادرار |
| سنگ مثانه و مجاری ادراری | تجمع مواد معدنی و تشکیل سنگ | زور زدن، خون در ادرار، دفع کم، درد و تکرر ادرار | متوسط تا بالا | نوع سنگ تعیین‌کننده است؛ برخی سنگ‌ها با رژیم مخصوص قابل حل‌اند و برخی نیستند |
| عفونت ادراری گربه | رشد باکتری در دستگاه ادراری | تکرر ادرار، درد، خون در ادرار و گاهی بوی غیرعادی ادرار | معمولاً قابل درمان، اما نیازمند تشخیص است | آزمایش ادرار و در صورت تأیید عفونت، درمان تجویزشده توسط دامپزشک |
| پلاگ مجرای ادرار | تجمع مواد معدنی، سلول‌ها و مواد پروتئینی در مجرا | زور زدن، دفع قطره‌ای یا قطع ادرار | بالا | نیاز به بررسی سریع دامپزشکی و در صورت انسداد، بازکردن مجرا |
| انسداد ادراری | بسته‌شدن مسیر خروج ادرار؛ در گربه نر شایع‌تر و خطرناک‌تر است | تلاش مکرر بدون دفع ادرار، بی‌قراری، درد، استفراغ و بی‌حالی | اورژانسی | درمان فوری دامپزشکی؛ با غذا یا درمان خانگی برطرف نمی‌شود |
تغذیه مناسب چه نقشی در درمان مشکلات ادراری گربه دارد؟
در مشکلات ادراری، نوع تغذیه باید متناسب با علت اصلی مشکل انتخاب شود و همیشه غذای معمولی پاسخ‌گوی نیاز گربه نیست. بعضی رژیم‌های تخصصی و غذای درمانی گربه برای شرایط مشخصی مانند مدیریت برخی کریستال‌ها یا سنگ‌های ادراری و کاهش احتمال تشکیل مجدد آنها طراحی شده‌اند.
در پت‌جونی می‌توانید انواع غذاهای تخصصی و درمانی گربه را بررسی کنید؛ بااین‌حال، برای مشکلات ادراری بهتر است انتخاب رژیم غذایی نهایی بر اساس تشخیص و توصیه دامپزشک انجام شود.
اگر دامپزشک تشخیص دهد که گربه به رژیم تخصصی برای مشکلات ادراری نیاز دارد، محصولاتی مانند Royal Canin Urinary S/O می‌توانند در مدیریت بعضی مشکلات دستگاه ادراری مورد استفاده قرار بگیرند. در مقابل، Royal Canin Urinary Care بیشتر برای حمایت تغذیه‌ای از سلامت مجاری ادراری در گربه‌هایی طراحی شده که نیاز به مراقبت روزمره دارند و رژیم درمانی خاصی برایشان تجویز نشده است.
چه زمانی مشکل ادراری گربه اورژانسی است؟
اگر گربه ادرار نمی‌کند، موضوع را به روز بعد موکول نکنید.
نشانه‌های خطر عبارت‌اند از:
- تلاش مکرر برای ادرار بدون نتیجه
- گریه یا بی‌قراری شدید هنگام دفع
- شکم دردناک
- استفراغ
- بی‌حالی شدید
- کاهش اشتها
- ضعف یا افت هوشیاری
راه‌های پیشگیری از مشکلات ادراری گربه
هیچ روشی نمی‌تواند تمام بیماری‌های ادراری را صددرصد پیشگیری کند، اما چند اقدام می‌تواند خطر بعضی مشکلات و دفعات عود را کاهش دهد.
آب تازه همیشه در دسترس باشد
مصرف آب مناسب باعث افزایش حجم ادرار و کاهش غلظت آن می‌شود.
برای تشویق گربه به آب خوردن می‌توانید چند ظرف آب در نقاط مختلف خانه قرار دهید، آب را مرتب تازه کنید یا از آبخوری فواره‌ای استفاده کنید.
بخشی از رژیم می‌تواند مرطوب باشد
غذای مرطوب معمولاً ۷۰ تا ۸۰ درصد آب دارد و می‌تواند به افزایش کل آب دریافتی کمک کند. این موضوع برای گربه‌های مستعد مشکلات دستگاه ادراری اهمیت بیشتری دارد.
وزن گربه را کنترل کنید
گربه‌های دارای اضافه‌وزن و فعالیت کم بیشتر در معرض برخی مشکلات دستگاه ادراری هستند. حفظ وزن مناسب و بازی روزانه می‌تواند بخشی از برنامه پیشگیری باشد.
استرس را کاهش دهید
برای گربه محیط امن، محل استراحت، اسباب‌بازی، امکان بالا رفتن و فضای کافی فراهم کنید. اگر چند گربه دارید، منابع را طوری تقسیم کنید که حیوانات مجبور به رقابت دائم نباشند.
ظرف خاک کافی داشته باشید
یک توصیه کاربردی این است که تعداد ظرف‌های خاک یک عدد بیشتر از تعداد گربه‌ها باشد. ظرف‌ها را در محل آرام قرار دهید و مرتب تمیز کنید.
تغییر غذا را ناگهانی انجام ندهید
بعضی گربه‌ها به تغییرات رژیم و برنامه غذایی حساس هستند. اگر لازم است غذای جدیدی وارد رژیم شود، تغییر تدریجی معمولاً انتخاب منطقی‌تری است.
آیا عفونت ادراری گربه با غذای درمانی خوب می‌شود؟
اگر عفونت باکتریایی وجود داشته باشد، درمان آن به تشخیص و درمان دامپزشکی نیاز دارد. غذای درمانی ممکن است بخشی از مدیریت بعضی مشکلات ادراری باشد، اما جایگزین درمان عفونت نیست.
چرا گربه زیاد به ظرف خاک می‌رود؟
التهاب مثانه، سنگ، کریستال، عفونت یا انسداد می‌توانند باعث تکرر ادرار شوند. تشخیص علت فقط از روی این علامت ممکن نیست.
